Erkek İnfertilitesi Nedenleri

ERKEK İNFERTİLİTESİ VE NEDENLERİ

Erkek infertilitesi, tıbbi olarak erkek kaynaklı kısırlık problemlerini ifade eder ve tüm infertilite vakalarının %30'unu oluşturur. Erkek infertilitesinin başlıca nedenleri şu şekilde sınıflandırılabilir:

1. Pretestiküler Nedenler (%1-2)

Hipotalamus-Hipofiz Kaynaklı Bozukluklar:

  • İdiopatik izole gonadotropin eksikliği
  • Kalman sendromu (izole GnRH eksikliği)
  • Tek gen mutasyonları (izole FSH, LH eksikliği)
  • Hipotalamik ve hipofizer tümörler
  • Hipofiz yetmezliği (empti sella sendromu)
  • Hormonal bozukluklar (hiperprolaktinemi)
  • Kullanılan ilaçlar (opioidler, psikotrop ilaçlar)
  • Travma, cerrahi, radyoterapi
  • Kronik sistemik hastalıklar ve obezite
  • Genetik hastalıklar (Prader-Willi Sendromu vb.)

2. Testiküler Nedenler (Primer Gonadal Bozukluklar) (%30-40)

  • Genetik Nedenler: Klinefelter sendromu (47,XXY), Y kromozom mikrodelesyonları
  • Testis Bozuklukları: Germ hücre aplazisi (Sertoli Cell Only Sendromu), anorşi, kriptorşidizm (inmemiş testis)
  • Enfeksiyonlar: Epididimo-orşit (gonore, klamidya), viral orşit (kabakulak)
  • Hormon Duyarsızlık Sendromları: Androjen duyarsızlık sendromları
  • Diğer Faktörler: Varikosel, testis torsiyonu, çevresel faktörler (sigara, radyasyon, sıcaklık), ilaç kullanımı

3. Post-Testiküler Nedenler (Sperm Transport Bozuklukları) (%10-20)

  • Tıkıyıcı Bozukluklar: Epididimal veya vaz deferens obstrüksiyonu
  • Genetik Hastalıklar: Kistik fibrozis (CFTR gen mutasyonu), Kartagener sendromu
  • Cerrahi Girişimler: Vazektomi
  • Ejekülatuar Disfonksiyon: Spinal kord hastalıkları, prematür ejakülasyon

4. İdiyopatik Nedenler (%40-50)

  • Nedeni tıbbi olarak açıklanamayan vakalar

Erkek İnfertilitesinde Tanı

Semen Analizi:

  • 2-5 günlük cinsel perhiz sonrası alınır.
  • Bozuk sonuçlarda 3-4 hafta sonra tekrar edilir.
  • Anormal sonuçlarda endokrinolojik, ürolojik ve genetik değerlendirme yapılmalıdır.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Semen Parametreleri:

  • Semen hacmi: ≥1,5 ml
  • Total sperm sayısı: ≥39 milyon
  • Sperm konsantrasyonu: ≥15 milyon/ml
  • Toplam hareketlilik: ≥40%
  • Progresif hareketlilik: ≥32%
  • Vitalite (canlılık): ≥58%
  • Morfoloji: ≥4%
  • pH: ≥7.2

Spermiogramda Kullanılan Tanımlar:

  • Normozoospermi: Normal değerler
  • Oligozoospermi: Düşük sperm sayısı (<15 milyon/ml)
  • Astenozoospermi: Düşük hareketlilik
  • Teratozoospermi: Düşük morfoloji
  • Azoospermi: Hiç sperm bulunmaması
  • Aspermi: Hiç ejakülat elde edilmemesi
  • Kriptozoospermi: Santrifüj sonrası az sperm bulunması

Endokrinolojik Değerlendirme

  • Sperm konsantrasyonu <10 milyon/ml ise
  • Seksüel işlev bozuklukları (libido kaybı, erektil disfonksiyon) varsa
  • Hiperprolaktinemi gibi hormonal bozukluklar

Değerlendirme için FSH, Testosteron, gerekirse LH ve Prolaktin seviyeleri incelenmelidir.